Blog

Gezondheid is de nieuwe transitie-opgave

Duurzaamheidsopgaven van ’99 tot nu

Twintig jaar geleden raakte ik als studente Industrieel Ontwerpen geïnspireerd door duurzame ontwikkeling en nieuw onderzoek naar ‘duurzaamheidstransities’ (Rotmans et al., 2000). Ik studeerde af bij een Interactief Atelier voor Duurzaamheids-Activiteiten op een ‘transitietraject’ met waterstof-projecten voor de gemeente Rotterdam (Van den Bosch et al., 2005). Inmiddels is het vijftien jaar later en is waterstof een gangbare optie in de ‘energietransitie’. Er is een onomkeerbare verandering in gang gezet naar een duurzaam energiesysteem, en geen weg meer terug naar fossiele brandstoffen zoals aardgas. De noodzaak en urgentie voor duurzame ontwikkeling blijft nog steeds toenemen. We staan voor grote duurzaamheidsopgaven, zoals een beter klimaat, het behoud van biodiversiteit en een hernieuwde omgang met plastic. Alleen deze week al stond in het nieuws:

  • Het Plastic Avengers Manifestinitiatiefnemers Plastic Soup Surfer en Zwerfinator stelden aan 130 andere ‘Plastic Warriors’ de vraag ‘Hoe zouden onze achterkleinkinderen willen dat we vandaag met plastic omgaan?’
  • De 7e klimaatmars van Youth for Climate in Brussel, waarin de 16 jarige Zweedse klimaatactiviste Greta Thunberg als een heldin onthaald werd. Greta: “Twijfel er nooit aan dat je te klein bent om iets te veranderen.”
  • Nationaal Park Hollandse Duinen heeft een grotere biodiversiteit dan verwacht (vorig jaar zijn hier 6812 verschillende soorten geteld).

Connectie tussen duurzaamheid en gezondheid

We zijn het aan toekomstige generaties verplicht om op een duurzame manier met de aarde om te gaan. De aarde is ons enige ‘huis’, dus het is van levensbelang om de aarde ‘gezond’ te houden. Veel duurzame oplossingen zijn zowel goed voor de ‘gezondheid van de natuur’ als voor de gezondheid van mensen. Als we bijvoorbeeld minder vlees en meer plantaardig eten, heeft dit een positief effect op klimaatverandering, dierenwelzijn én onze gezondheid (plantaardig eten verlaagt de kans op hart- en vaatziekten, diabetes en obesitas). Andere duurzame en gezonde voorbeelden zijn: het verbeteren van de luchtkwaliteit, meer groen in de gebouwde omgeving, fietsen ipv autorijden, kraanwater ipv flesjeswater, enz. Er is dus een connectie tussen duurzaamheid en gezondheid. Gezondheid is net als duurzaamheid een grote maatschappelijke uitdaging waarvoor we op verschillende niveaus verantwoordelijkheid moeten nemen. Toch is er de afgelopen 20 jaar vooral aandacht geweest voor ‘duurzaamheidstransities’ (10.0000 zoekresultaten in Google) en is er in Nederland maar beperkt aandacht geweest voor ‘gezondheidstransities’ (325 zoekresulaten in Google, waaronder deze website!). Om Greta Thunberg te citeren: “Ik twijfel er niet aan dat ik te klein ben om dit veranderen!”

Persoonlijke noot:

Begin 2016 kreeg mijn moeder voor de tweede keer kanker, dit keer bleek de ziekte niet te genezen. Mijn moeder was altijd mijn grote voorbeeld van een gezond, positief en veerkrachtig mens. Zij is in augustus 2018 op 65-jarige leeftijd overleden. Door mijn moeder ben ik anders gaan kijken naar gezondheid. Ookal worden we in Nederland gemiddeld steeds ouder, we staan ook voor grote gezondheidsuitdagingen. Ik wil bijdragen aan een fundamenteel beter begrip én fundamentele verandering van het feit dat nog steeds zoveel mensen, op steeds jongere leeftijd ernstig ziek worden (o.a. burnouts, chronische ziekte en pijn). Eind 2018 heb ik HEALTi opgericht om me in te zetten voor deze nieuwe transitie-opgave.  

Gezondheid als transitie-opgave voor de 21e eeuw

Als transitiewetenschapper en oprichter van HEALTi wil ik bijdragen aan een nieuwe transitie-opgave: “een fundamentele verbetering van de gezondheid van deze en volgende generaties”. We staan als samenleving voor de uitdaging om iets te doen aan de toename van zorgkosten, toename van mensen met een ‘niet-overdraagbare-ziekte’ (diabetes, kanker, hart- & vaatziekten), toename van mensen met overgewicht (obesitas), toename van mentale druk en psychische problemen (burnouts, depressie), en de ‘gezondheidsachterstand’ van mensen met een lage sociaaleconomische status. Onze samenleving is onvoldoende ingericht op het voorkomen van deze ‘welvaartsziekten’ en het bevorderen van gezondheid.

Deze uitdagingen zijn als ‘scheuren’ in de fundamenten van ons huidige gezondheidszorgsysteem. Door verder te bouwen op dit gezondheidszorgsysteem zullen we deze fundamentele problemen niet oplossen. Er zijn daarom fundamentele veranderingen nodig in de manier waarop we de samenleving inrichten om te voldoen aan onze behoefte aan goede gezondheid. Om beter te begrijpen wat het belang is van deze structurele veranderingen, kunnen we leren van de gezondheidstransitie in de 19e en 20e eeuw. Deze historische transitie is het onderwerp van HEALTi’s volgende blog/artikel!

In de 21e eeuw krijgen steeds meer mensen, op steeds jongere leeftijd, een chronische of psychische ziekte. Onze huidige samenleving is nog onvoldoende ingericht op het voorkomen van deze ‘welvaartsziekten’, die vaak gerelateerd zijn aan een ongezonde leefstijl of leefomgeving. We staan (opnieuw) voor de opgave om onze samenleving structureel anders in te richten. Net als aan het begin van de 20e eeuw!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *